Elateridae: Họ bổ củi

Họ: Cicindelidae
Siêu Họ: Elateroidea
Bộ: Coleoptera
Tên tiếng Anh: Click Beetle
Tên tiếng Việt: Bổ củi (Bửa củi), Bần bật

Họ Bổ Củi có tên tiếng Anh là Click Beetle, tên này bắt nguồn từ khả năng bật nhảy của loài bọ này. Lúc Bổ Củi bật nhảy tạo ra một tiếng kêu nhỏ nghe như tiếng click chuột máy tính.

Hiện nay các nhà khoa học đã phát hiện khoảng 9.300 loài thuộc Họ này trên toàn thế giới.

Con trưởng thành có thể bật nảy mình lên khi bị ấn úp xuống hoặc lật ngửa mình. Khả năng này hữu ích khi nó vô tình bị lật ngửa mình, cú bật mình sẽ giúp Bổ Củi trở lại tư thế ban đầu. Hoặc nếu chẳng may gặp nguy hiểm, nó sẽ co chân sát lại cơ thể và nằm im giả chết, sau đó bất ngờ bật người lên cao để trốn thoát.

Một số loài Bổ Củi có khả năng phát quang vào buổi tối, chẳng hạn các loài thuộc Giống Pyrophorus.

Mô tả loài (Description)

Bổ Củi. Ảnh: Đỗ Thành Công

Bổ Củi. Ảnh: Đỗ Thành Công

Kích thước cơ thể 5mm – 20mm. Ăng ten đầu dạng sợi chỉ hoặc răng cưa. Mảnh lưng ngực trước phát triển, hai góc sau của mảnh lưng ngực trước kéo dài ra phía sau thành 2 răng nhọn sát tới chân cánh, mảnh bụng ngực trước có một kim dài nhọn nằm lọt vào rãnh lõm của ngực giữa. Chính chiếc kim dài nhọn này đóng vài trò quan trọng cho việc bật nhảy của Bổ Củi.

Ba đôi chân ngực thường co sát mình lúc không hoạt động, mỗi chân có 5 đốt (thường ký hiệu 5-5-5).

Hình dạng ấu trùng (Larva)

Ấu trùng Bổ Củi. Ảnh: Ilona L.

Ấu trùng Bổ Củi có dạng Elateriform, cơ thể dài và hẹp. Da cứng và trơn nên còn được gọi là “sâu thép”. Toàn thân có màu trắng hoặc vàng nhạt, hầu hết đều có chân ngực nhưng rất ngắn, phải quan sát kỹ mới thấy.

Môi trường sống (Habitat)

Bổ Củi trưởng thành có thể phá hoại các cành non, đọt hoa hoặc mầm non.

Ấu trùng thường sống trong đất, phá hoại các hạt giống, rễ, củ cây non. Có một số ấu trùng thì săn các loại động vật nhỏ hơn làm thức ăn.

Hình ảnh

Pyrophorus noctilucus có khả năng phát quang vào buổi tối. Ảnh: wizentrop

Bổ Củi. Ảnh: Đỗ Thành Công

Bổ Củi. Ảnh: Đỗ Thành Công

Bổ Củi. Ảnh: Đỗ Thành Công

(Mô tả loài: GS.TS Nguyễn Viết Tùng)

Comments

comments

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *